線形代数4.2.1

トップへ戻る 次の問題へ

問題4.2.1

次のベクトルは1次独立か1次従属か調べよ。

(1)$\left[\begin{array}{l}1 \\ 1 \\ 1\end{array}\right],\left[\begin{array}{l}0 \\ 1 \\ 1\end{array}\right],\left[\begin{array}{l}0 \\ 0 \\ 1\end{array}\right]$

(2)$\left[\begin{array}{l}3 \\ 2 \\ 1\end{array}\right],\left[\begin{array}{l}2 \\ 1 \\ 3\end{array}\right],\left[\begin{array}{r}5 \\ 4 \\ -3\end{array}\right]$

(3)$\left[\begin{array}{l}2 \\ 4 \\ 1\end{array}\right],\left[\begin{array}{l}3 \\ 1 \\ 2\end{array}\right],\left[\begin{array}{l}5 \\ 1 \\ 1\end{array}\right],\left[\begin{array}{l}2 \\ 0 \\ 3\end{array}\right]$

(4)$\left[\begin{array}{l}2 \\ 1 \\ 1\end{array}\right],\left[\begin{array}{l}1 \\ 1 \\ 2\end{array}\right],\left[\begin{array}{l}1 \\ 2 \\ 1\end{array}\right]$

(5)$\left[\begin{array}{l}2 \\ 1 \\ 1 \\ 4\end{array}\right],\left[\begin{array}{l}3 \\ 2 \\ 1 \\ 1\end{array}\right],\left[\begin{array}{r}5 \\ 4 \\ 1 \\ -5\end{array}\right]$

(6)$\left[\begin{array}{l}1 \\ 0 \\ 2 \\ 4\end{array}\right],\left[\begin{array}{l}1 \\ 1 \\ 0 \\ 3\end{array}\right],\left[\begin{array}{l}2 \\ 1 \\ 3 \\ 0\end{array}\right],\left[\begin{array}{r}-2 \\ 0 \\ -1 \\ 1\end{array}\right]$

(7)$f_{1}(x)=1+x+x^{2}$, $f_{2}(x)=2-x+2 x^{2}$, $f_{3}(x)=-1+2 x+x^{2}$

解法の要点

$V$ のベクトル $\boldsymbol{v}$ が $V$ のベクトル $\boldsymbol{u}_{1}, \boldsymbol{u}_{2}, \cdots, \boldsymbol{u}_{n}$ を用いて$$\boldsymbol{v}=c_{1} \boldsymbol{u}_{1}+c_{2} \boldsymbol{u}_{2}+\cdots+c_{n} \boldsymbol{u}_{n} \quad\left(c_{i} \in \boldsymbol{R}\right)$$と書けるとき、「ベクトル $\boldsymbol{v}$ は $\boldsymbol{u}_{1}, \boldsymbol{u}_{2}, \cdots, \boldsymbol{u}_{n}$ の1次結合で書ける」と言います。

ベクトル $\boldsymbol{u}_{1}, \boldsymbol{u}_{2}, \cdots, \boldsymbol{u}_{n}$ が$$(*) \quad c_{1} \boldsymbol{u}_{1}+c_{2} \boldsymbol{u}_{2}+\cdots+c_{n} \boldsymbol{u}_{n}=0 \quad\left(c_{i} \in R\right)$$を満たすとき、これをベクトル $\boldsymbol{u}_{1}, \boldsymbol{u}_{2}, \cdots, \boldsymbol{u}_{n}$ の1次関係と言います。

ベクトル $\boldsymbol{u}_{1}, \boldsymbol{u}_{2}, \cdots, \boldsymbol{u}_{n}$ が自明でない1次関係を持たない、すなわち$(*)$を満たす $c_{1}, c_{2}, \cdots, c_{n}$ が $c_{1}=0, c_{2}=0, \cdots, c_{n}=0$ に限るときに $\boldsymbol{u}_{1}, \boldsymbol{u}_{2}, \cdots, \boldsymbol{u}_{n}$ は1次独立であると言います。$\boldsymbol{u}_{1}, \boldsymbol{u}_{2}, \cdots, \boldsymbol{u}_{n}$ が1次独立でないとき、$\boldsymbol{u}_{1}, \boldsymbol{u}_{2}, \cdots, \boldsymbol{u}_{n}$ は1次従属であると言います。

解答例

(1)

$\left[\begin{array}{l}1 \\ 1 \\ 1\end{array}\right],\left[\begin{array}{l}0 \\ 1 \\ 1\end{array}\right],\left[\begin{array}{l}0 \\ 0 \\ 1\end{array}\right]$

与えられたベクトルの1次関係を$$

c_{1}\left[\begin{array}{l}

1 \\

1 \\

1

\end{array}\right]+c_{2}\left[\begin{array}{l}

0 \\

1 \\

1

\end{array}\right]+c_{3}\left[\begin{array}{l}

0 \\

0 \\

1

\end{array}\right]=\mathbf{0}

$$とすると$$

\left[\begin{array}{lll}

1 & 0 & 0 \\

1 & 1 & 0 \\

1 & 1 & 1

\end{array}\right]\left[\begin{array}{l}

c_{1} \\

c_{2} \\

c_{3}

\end{array}\right]=\left[\begin{array}{l}

0 \\

0 \\

0

\end{array}\right]

$$となる。これを解くと$$c_{1}=c_{2}=c_{3}=0$$となるから1次独立である

(2)

$\left[\begin{array}{l}3 \\ 2 \\ 1\end{array}\right],\left[\begin{array}{l}2 \\ 1 \\ 3\end{array}\right],\left[\begin{array}{r}5 \\ 4 \\ -3\end{array}\right]$

$$

c_{1}\left[\begin{array}{l}

3 \\

2 \\

1

\end{array}\right]+c_{2}\left[\begin{array}{l}

2 \\

1 \\

3

\end{array}\right]+c_{3}\left[\begin{array}{c}

5 \\

4 \\

-3

\end{array}\right]=\mathbf{0}

$$とすると$$

\left[\begin{array}{ccc}

3 & 2 & 5 \\

2 & 1 & 4 \\

1 & 3 & -3

\end{array}\right]\left[\begin{array}{l}

c_{1} \\

c_{2} \\

c_{3}

\end{array}\right]=\left[\begin{array}{l}

0 \\

0 \\

0

\end{array}\right]

$$となる。これを解くと自明でない解$$\begin{cases}

x_{1}=-3 x_{3} \\

x_{2}=2 x_{3} \\

x_{3}=x_{3}

\end{cases}$$が存在するから1次従属である

(3)

$\left[\begin{array}{l}2 \\ 4 \\ 1\end{array}\right],\left[\begin{array}{l}3 \\ 1 \\ 2\end{array}\right],\left[\begin{array}{l}5 \\ 1 \\ 1\end{array}\right],\left[\begin{array}{l}2 \\ 0 \\ 3\end{array}\right]$

与えられたベクトルの1次関係を$$

c_{1}\left[\begin{array}{l}

2 \\

4 \\

1

\end{array}\right]+c_{2}\left[\begin{array}{l}

3 \\

1 \\

2

\end{array}\right]+c_{3}\left[\begin{array}{l}

5 \\

1 \\

1

\end{array}\right]+c_{4}\left[\begin{array}{l}

2 \\

0 \\

3

\end{array}\right]=\mathbf{0}

$$とすると$$

\left[\begin{array}{llll}

2 & 3 & 5 & 2 \\

4 & 1 & 1 & 0 \\

1 & 2 & 1 & 3

\end{array}\right]\left[\begin{array}{l}

c_{1} \\

c_{2} \\

c_{3} \\

c_{4}

\end{array}\right]=\left[\begin{array}{l}

0 \\

0 \\

0

\end{array}\right]

$$となる。これを解くと自明でない解$$\begin{cases} c_{1}=\dfrac{1}{3} c_{4} \\ c_{2}=-2 c_{4} \\ c_{3}=\dfrac{2}{3} c_{4} \\ c_{4}=c_{4} \end{cases}$$が存在するから1次従属である

(4)

$\left[\begin{array}{l}2 \\ 1 \\ 1\end{array}\right],\left[\begin{array}{l}1 \\ 1 \\ 2\end{array}\right],\left[\begin{array}{l}1 \\ 2 \\ 1\end{array}\right]$

与えられたベクトルの1次関係を$$

c_{1}\left[\begin{array}{l}

2 \\

1 \\

1

\end{array}\right]+c_{2}\left[\begin{array}{l}

1 \\

1 \\

2

\end{array}\right]+c_{3}\left[\begin{array}{l}

1 \\

2 \\

1

\end{array}\right]=\mathbf{0}

$$とすると$$

\left[\begin{array}{lll}

2 & 1 & 1 \\

1 & 1 & 2 \\

1 & 2 & 1

\end{array}\right]\left[\begin{array}{l}

c_{1} \\

c_{2} \\

c_{3}

\end{array}\right]=\left[\begin{array}{l}

0 \\

0 \\

0

\end{array}\right]

$$となる。これを解くと$$

c_{1}=c_{2}=c_{3}=0

$$となるから1次独立である

(5)

$\left[\begin{array}{l}2 \\ 1 \\ 1 \\ 4\end{array}\right],\left[\begin{array}{l}3 \\ 2 \\ 1 \\ 1\end{array}\right],\left[\begin{array}{r}5 \\ 4 \\ 1 \\ -5\end{array}\right]$

与えられたベクトルの1次関係を$$

c_{1}\left[\begin{array}{l}

2 \\

1 \\

1 \\

4

\end{array}\right]+c_{2}\left[\begin{array}{l}

3 \\

2 \\

1 \\

1

\end{array}\right]+c_{3}\left[\begin{array}{c}

5 \\

4 \\

1 \\

-5

\end{array}\right]=\mathbf{0}

$$とすると$$

\left[\begin{array}{ccc}

2 & 3 & 5 \\

1 & 2 & 4 \\

1 & 1 & 1 \\

4 & 1 & -5

\end{array}\right]\left[\begin{array}{l}

c_{1} \\

c_{2} \\

c_{3}

\end{array}\right]=\left[\begin{array}{l}

0 \\

0 \\

0 \\

0

\end{array}\right]

$$となる。これを解くと自明でない解$$

\begin{cases}

x_{1}=2 x_{3} \\

x_{2}=-3 x_{3} \\

x_{3}=x_{3}

\end{cases}

$$が存在するから1次従属である

(6)

$\left[\begin{array}{l}1 \\ 0 \\ 2 \\ 4\end{array}\right],\left[\begin{array}{l}1 \\ 1 \\ 0 \\ 3\end{array}\right],\left[\begin{array}{l}2 \\ 1 \\ 3 \\ 0\end{array}\right],\left[\begin{array}{r}-2 \\ 0 \\ -1 \\ 1\end{array}\right]$

与えられたベクトルの1次関係を$$

c_{1}\left[\begin{array}{l}

1 \\

0 \\

2 \\

4

\end{array}\right]+c_{2}\left[\begin{array}{l}

1 \\

1 \\

0 \\

3

\end{array}\right]+c_{3}\left[\begin{array}{l}

2 \\

1 \\

3 \\

0

\end{array}\right]+c_{4}\left[\begin{array}{c}

-2 \\

0 \\

-1 \\

1

\end{array}\right]=\mathbf{0}

$$とすると$$

\left[\begin{array}{cccc}

1 & 1 & 2 & -2 \\

0 & 1 & 1 & 0 \\

2 & 0 & 3 & -1 \\

4 & 3 & 0 & 1

\end{array}\right]\left[\begin{array}{l}

c_{1} \\

c_{2} \\

c_{3} \\

c_{4}

\end{array}\right]=\left[\begin{array}{l}

0 \\

0 \\

0 \\

0

\end{array}\right]

$$となる。これを解くと$$c_{1}=c_{2}=c_{3}=c_{4}=0$$となるから1次独立である

(7)

$f_{1}(x)=1+x+x^{2}$, $f_{2}(x)=2-x+2 x^{2}$, $f_{3}(x)=-1+2 x+x^{2}$

与えられたベクトルを $f_{1}$, $f_{2}$, $f_{3}$ とすると、与えられたベクトルの1次関係は$$

\begin{aligned}

\mathbf{0} &=c_{1} f_{1}+c_{2} f_{2}+c_{3} f_{3} \\

&=\left(f_{1}, f_{2}, f_{3}\right)\left[\begin{array}{c}

c_{1} \\

c_{2} \\

c_{3}

\end{array}\right] \\

&=\left(1, x, x^{2}\right)\left[\begin{array}{ccc}

1 & 2 & -1 \\

1 & -1 & 2 \\

1 & 2 & 1

\end{array}\right]\left[\begin{array}{c}

c_{1} \\

c_{2} \\

c_{3}

\end{array}\right]

\end{aligned}

$$となる。$1$、$x$、$x^2$ は1次独立だから定理4.2.4より、$$\left[\begin{array}{ccc}

1 & 2 & -1 \\

1 & -1 & 2 \\

1 & 2 & 1

\end{array}\right]\left[\begin{array}{c}

c_{1} \\

c_{2} \\

c_{3}

\end{array}\right]=\left[\begin{array}{c}

0 \\

0 \\

0

\end{array}\right]$$である。これを解いて$$c_{1}=c_{2}=c_{3}=0$$となるから $f_{1}$, $f_{2}$, $f_{3}$ は1次独立である


トップへ戻る 次の問題へ