整数$n$に対する$\displaystyle\int\frac{x^n}{x^4 – 1}\,dx$を、基本形と漸化式で整理します。公式を個別に覚えるより、指数を4ずつ下げる方法を理解すると、任意の整数$n$に対応できます。
分母が0になる$x=-1,1$を除きます。$n<0$では$x=0$も除きます。以下の原始関数は、被積分関数が連続な各区間で成立します。$\ln$は自然対数、$\arctan$は主値の逆正接関数です。積分定数$C$は区間ごとに選べます。
1.指数を下げる漸化式
$I_n=\int x^n/(x^4 – 1)\,dx$とおきます。$n\ge 4$について、割り算から次の関係が得られます。漸化式は積分定数の差を除いて書いています。
$$I_n=\frac{x^{n-3}}{n-3}+I_{n-4}.$$
これは$\displaystyle\frac{x^n}{x^4 – 1}=x^{n-4}+\frac{x^{n-4}}{x^4 – 1}$を積分したものです。$I_0,\ldots,I_{3}$が分かれば、すべての非負整数$n$を扱えます。
2.基本となる原始関数
$$\int \frac{1}{x^{4} – 1}\,dx=\frac{\ln\left|x – 1\right|}{4} – \frac{\ln\left|x + 1\right|}{4} – \frac{\operatorname{atan}{\left(x \right)}}{2}+C.$$
$$\int \frac{x}{x^{4} – 1}\,dx=\frac{\ln\left|x^{2} – 1\right|}{4} – \frac{\log{\left(x^{2} + 1 \right)}}{4}+C.$$
$$\int \frac{x^{2}}{x^{4} – 1}\,dx=\frac{\ln\left|x – 1\right|}{4} – \frac{\ln\left|x + 1\right|}{4} + \frac{\operatorname{atan}{\left(x \right)}}{2}+C.$$
$$\int \frac{x^{3}}{x^{4} – 1}\,dx=\frac{\ln\left|x^{4} – 1\right|}{4}+C.$$
分母は$x^4 – 1=(x-1)(x+1)(x^2+1)$と因数分解できます。$I_1$では$t=x^2$の置換が使え、$I_3$は分母の微分を使う対数型です。$I_0,I_2$は部分分数分解から求めます。
3.負の整数$n$を扱う方法
$n=-1$では、$\displaystyle\frac1{x(x^4 – 1)}=-1\left(\frac1x-\frac{x^{3}}{x^4 – 1}\right)$と分けます。
$$I_{-1}=- \ln\left|x\right| + \frac{\ln\left|x^{4} – 1\right|}{4}+C.$$
$n\le-2$では、関係式$I_{n+4}=x^{n+1}/(n+1)-(-1)I_n$を逆向きに解けば、指数を上げて既知の形へ帰着できます。
4.$n=-6$から$n=10$までの公式
各式は右辺を微分することで確認できます。長い式は横へスクロールして読めます。
$n=-6$の公式
$$\int \frac{1}{x^{6} \left(x^{4} – 1\right)}\,dx=\frac{\ln\left|x – 1\right|}{4} – \frac{\ln\left|x + 1\right|}{4} + \frac{\operatorname{atan}{\left(x \right)}}{2} + \frac{1}{x} + \frac{1}{5 x^{5}}+C.$$
$n=-5$の公式
$$\int \frac{1}{x^{5} \left(x^{4} – 1\right)}\,dx=- \ln\left|x\right| + \frac{\ln\left|x^{4} – 1\right|}{4} + \frac{1}{4 x^{4}}+C.$$
$n=-4$の公式
$$\int \frac{1}{x^{4} \left(x^{4} – 1\right)}\,dx=\frac{\ln\left|x – 1\right|}{4} – \frac{\ln\left|x + 1\right|}{4} – \frac{\operatorname{atan}{\left(x \right)}}{2} + \frac{1}{3 x^{3}}+C.$$
$n=-3$の公式
$$\int \frac{1}{x^{3} \left(x^{4} – 1\right)}\,dx=\frac{\ln\left|x^{2} – 1\right|}{4} – \frac{\log{\left(x^{2} + 1 \right)}}{4} + \frac{1}{2 x^{2}}+C.$$
$n=-2$の公式
$$\int \frac{1}{x^{2} \left(x^{4} – 1\right)}\,dx=\frac{\ln\left|x – 1\right|}{4} – \frac{\ln\left|x + 1\right|}{4} + \frac{\operatorname{atan}{\left(x \right)}}{2} + \frac{1}{x}+C.$$
$n=-1$の公式
$$\int \frac{1}{x \left(x^{4} – 1\right)}\,dx=- \ln\left|x\right| + \frac{\ln\left|x^{4} – 1\right|}{4}+C.$$
$n=0$の公式
$$\int \frac{1}{x^{4} – 1}\,dx=\frac{\ln\left|x – 1\right|}{4} – \frac{\ln\left|x + 1\right|}{4} – \frac{\operatorname{atan}{\left(x \right)}}{2}+C.$$
$n=1$の公式
$$\int \frac{x}{x^{4} – 1}\,dx=\frac{\ln\left|x^{2} – 1\right|}{4} – \frac{\log{\left(x^{2} + 1 \right)}}{4}+C.$$
$n=2$の公式
$$\int \frac{x^{2}}{x^{4} – 1}\,dx=\frac{\ln\left|x – 1\right|}{4} – \frac{\ln\left|x + 1\right|}{4} + \frac{\operatorname{atan}{\left(x \right)}}{2}+C.$$
$n=3$の公式
$$\int \frac{x^{3}}{x^{4} – 1}\,dx=\frac{\ln\left|x^{4} – 1\right|}{4}+C.$$
$n=4$の公式
$$\int \frac{x^{4}}{x^{4} – 1}\,dx=x + \frac{\ln\left|x – 1\right|}{4} – \frac{\ln\left|x + 1\right|}{4} – \frac{\operatorname{atan}{\left(x \right)}}{2}+C.$$
$n=5$の公式
$$\int \frac{x^{5}}{x^{4} – 1}\,dx=\frac{x^{2}}{2} + \frac{\ln\left|x^{2} – 1\right|}{4} – \frac{\log{\left(x^{2} + 1 \right)}}{4}+C.$$
$n=6$の公式
$$\int \frac{x^{6}}{x^{4} – 1}\,dx=\frac{x^{3}}{3} + \frac{\ln\left|x – 1\right|}{4} – \frac{\ln\left|x + 1\right|}{4} + \frac{\operatorname{atan}{\left(x \right)}}{2}+C.$$
$n=7$の公式
$$\int \frac{x^{7}}{x^{4} – 1}\,dx=\frac{x^{4}}{4} + \frac{\ln\left|x^{4} – 1\right|}{4}+C.$$
$n=8$の公式
$$\int \frac{x^{8}}{x^{4} – 1}\,dx=\frac{x^{5}}{5} + x + \frac{\ln\left|x – 1\right|}{4} – \frac{\ln\left|x + 1\right|}{4} – \frac{\operatorname{atan}{\left(x \right)}}{2}+C.$$
$n=9$の公式
$$\int \frac{x^{9}}{x^{4} – 1}\,dx=\frac{x^{6}}{6} + \frac{x^{2}}{2} + \frac{\ln\left|x^{2} – 1\right|}{4} – \frac{\log{\left(x^{2} + 1 \right)}}{4}+C.$$
$n=10$の公式
$$\int \frac{x^{10}}{x^{4} – 1}\,dx=\frac{x^{7}}{7} + \frac{x^{3}}{3} + \frac{\ln\left|x – 1\right|}{4} – \frac{\ln\left|x + 1\right|}{4} + \frac{\operatorname{atan}{\left(x \right)}}{2}+C.$$
5.漸化式を使う例
$n=5$なら$I_{5}=x^2/2+I_1$なので、上の基本形を代入するだけです。
$$\int \frac{x^{5}}{x^{4} – 1}\,dx=\frac{x^{2}}{2} + \frac{\ln\left|x^{2} – 1\right|}{4} – \frac{\log{\left(x^{2} + 1 \right)}}{4}+C.$$
対数の絶対値は、実数の原始関数として使える区間を保つために必要です。複素対数を使う場合は枝を指定する別の議論になります。分母の零点をまたぐ定積分は、原始関数の端点評価だけで済ませず、広義積分として収束を確認してください。